2010/05/19

Өвөл, ой, бодол



  Robert Frost
  Stopping by Woods on a Snowy Evening


   Whose woods these are I think I know,
   His house is in the village though.
   He will not see me stopping here,
   To watch his woods fill up with snow.

   My little horse must think it queer,
   To stop without a farmhouse near,
   Between the woods and frozen lake,
   The darkest evening of the year.

   He gives his harness bells a shake,
   To ask if there is some mistake.
   The only other sound’s the sweep,
   Of easy wind and downy flake.

   The woods are lovely, dark and deep,
   But I have promises to keep,
   And miles to go before I sleep,
   And miles to go before I sleep.

Энэ их гоё шүлэг... http://www.literature.mn/-ийн hERERA монгол хэл рүү орчуулсныг доор толилуулж байна. Мөн орос найман хүний найман янзын орчуулга эндээс уншиж болно: http://lib.ru/POEZIQ/FROST/stihi.txt

   Хэний хэсэг тєгєл болохыг нь мэднэ
   Хэрэг дээрээ эзэн нь тосгонд амьдардаг
   Хэдэн модыг нь цас нэвсийтэл дарахыг харахаар
   Хэсэг саатан зогссоныг минь мэдэхгvй биз дээ...

   Эргэх тооллын хамгийн харанхуй vдэш
   Энгvй ой мод, хєлдсєн нуурын дунд
   Эргэн тойронд айл амьтангvй газар зогссонд
   Эргэлзэн гайхахдаа морь минь

   Буруу зєрvv эндүүрэл гараагvй биз гэх шиг
   Буулганыхаа хонхыг vе vе сэгсэрнэ.
   Будран орох цас, бужигнуулах зєєлєн салхинаас єєр
   Бодол сарниаж тvвэг удах чимээ vгvй...

   Гvн, тvнэр харанхуй шугуй сэтгэл татавч
   Гэрээдээ тэмvvлэх аяанаа vргэлжлvvлэх учиртай
   Гvн нойрондоо авттал бээрийг туулах нь дээ
   Гvн нойрондоо шургатал бээрийг туулах нь дээ...

Фростын энэ шүлгийг сайн ажиглабал бадаг бүрийн гуравдугаар мөр нь дараагийн бадгийн сүүл холбох эхлэл болж байна. Тоогоор зүйрлэбэл:
   1121
   2232
   3343
   4444

Хэрэв сүүлийн бадаг 4444 биш 4454 (5 нь ямар ч авиа байж болно) байсан бол шүлгийн сүүл холболт нэг зарчимд захирагдаж, шүлэг бүхэлдээ нэг үечлэл үүсгэнэ. Гэвч зохиолч шүлгээ үе үечлэл үүсгэхгүй төгсгөсөн нь өөрийн ирэхгүй анхаарал татна. Сүүлийн мөрийг давтсанд хамаг учир оршиж зүгээр нэг гэртээ харьж амрах биш "амьдрал" гэдэг их аяны тухай өгүүлж буй нь, амьдралын аянаа үргэлжлүүлнэ гэж буй нь аяндаа ойлгогдоно.

Мөн "өвлийн шөнө ойн захад бодолд автах" нь шүлгийн утгын тухай давхар нэгийг хэлээд өгнө. Европын уран зохиолд ой модон дунд бодол болон дүмбийж зогсох баатар хэн билээ ? Яриан байхгүй Дантегийн “Тэнгэрлиг туульс”-ын эхлэл санаанд орно:

   Midway upon the journey of our life
   I found myself within a forest dark,
   For the straightforward pathway had been lost.

яагаад барууны эрчүүд амьдралын тухай хөхөө өвлийн хүйтнээр хөх цасан ойн дунд бодол болох дуртай вэ гэвэл... гэхдээ далийгаад яахав.

Дашрамд хэлэхэд орос орчуулагчид шүлгийн хэмнэл болон сүүл холболтыг алдагдуулахгүйг хичээсэн нь илт. Англи, орос хэлний өгүүлбэрийн бүтэц төстэй тул орчуулагчийн хүсэл бөгөөд авъяас байвал шүлгийн хэмнэл алдагдуулахгүй орчуулах бүрэн боломжтой. Хэдий тийм ч түрүүн тайлбарласан сүүл холболтыг зөвхөн хоёр хүн л ягштал баримталсныг доор танилцуулъя. Харин англиас монгол руу орчуулахдаа хойноос нь урагшаа орчуулах тул шүлгийн хэмнэл, үечлэлийг баримталана гэдэг нэгт хэцүү, хоёрт утгагүй болов уу.

   Остановившись у леса снежным вечером
   Перевод А. Шапиро

   Я знаю, чьи леса кругом,
   Его неподалеку дом.
   Но он не видит, как из тьмы
   На снежный лес смотрю верхом.

   Конь удивляется, что мы
   Вдали застыли от корчмы:
   Вокруг леса, озёрный лёд
   И самый мрачный день зимы.

   Звенящей сбруей он встряхнёт –
   Спросить, не вышел ли просчёт.
   И наступает тишина,
   Лишь ветер хлопьями метёт.

   Глубь леса дивна и темна,
   Но обещаньям есть цена,
   И много миль ещё до сна,
   И много миль ещё до сна.

       Глядя на лес снежным вечером 
       Перевод Т. Гутиной

        Мне кажется, я знаю чей
        Огромный лес, но из своей
        Глуши он вряд ли различает
        Меня и след моих саней.  

        Мою лошадку удивляет,
        Что нас к жилью не приближает
        Наш путь: меж лесом и прудом
        Замерзшим мрак нас настигает.
  
        Она тряхнула бубенцом,
        Мол, все ли так, туда ль идем.
        И вновь беззвучна тишина.
        Лишь ветер ходит подо льдом.

        Лес дивен: мрак и глубина.
        Но обещаниям верна
        Душа. И много миль до сна.
        И много миль еще до сна.

7 comments:

Nyamaa said...

chi l gobiin busgui bolhooroo ovliin oin saihniig medrehgui bna daa ovliin oi gedeg chine yaya... tsasan deer alhah chine tsas chihraad l chi yag gantsaaraa bgaag medreh gedeg chine gui ee mun zaza olon ugeer nurshaad yaahav

Suren said...

hehe govi yamar hamaa bnaaa...
gehdee comment bayarlalaa :)

Bumbuulei said...

Яагаад гэвэл тэнд хүмүүс байдаггүй байсан юм болов уу? Миний бодлоор хүн ганцаараа байхдаа л илүү эрүүл, саруул ухаантай бөгөөд аливаа зүйлийг боддог юм шиг ээ.

Суурин газар, тэр тусмаа Европт хүнгүй зэлүүд газар нь ой мод байсан юм болов уу?

Suren said...

neeree hun gav gantsaar baihdaa uuriiguu iluu mederch iluug bodoj eregtsuuldeg baihaa... oid gantsaar yavah goyo shuu :)

Ebe said...

Өвөл ч бай зун ч бай ойд, паркаар алхахад өөрийгөө хянаж, шинийг сэдэж, олон сайхан мөрөөдлүүд, хийх ажлууд орж ирээд нэг ёсны сэргэлт авдаг шүү...

Зүгээр л сонин гүйлгээд харахад залхуу хүрээд байдаг над шиг хүн бол 4454 5565 6676 гээд улангаран бодлогширч уншихгүй байхаа..
Арай юм ойлгодог болохоороо эргэж орж ирж уншинаа.. :-

Anonymous said...

гайхалтай шүлэг байна. яг энэ мэдрэмжийг мэдэрч байсан юм байна. харин бадаг бүрийн 3-р мөр нь дараагийн бадгийн сүүл холбох эхлэл яаж болж байгааг нь сайн ойлгохгүй байнаа. утгаар нь сайн бодхуу?

Сүрэн said...

>Anonymous
comment thanks. Утга биш сүүл холбож буй авиаг нь хэлсэн юм.

Орос орчуулга англи эхийн сүүл холболтыг ягштал баримталсан тул амраар нь орос орчуулгаар жишээ авъя. Мөр бүрийн сүүлийн авиаг ажиглавал:

... ом
... ом
... мы
... ом

... мы
... мы
... ёд
... мы

... ёт(ёд-тэй адил)
... ёт
... на
... ёт

... на
... на
... на
... на

Зохиолч 4-р бадгийн 3-р мөрийг ондоо авиагаар төгсгөсөн бол шүлэг бүхэлдээ нэг зарчимд захирагдаж, нэг үе үүсгэнэ. Харин зохиолч тэгээгүй нь санаандгүй тохиолдол бус, ялангуя сүүлийн хоёр мөрийн утгыг бодоход...

гэсэн санаа юм л даа... Англи эх, орос орчуулгын авиа өөр тул тоогоор зүйрлэсэн юм... Даанч эсрэгээр хүмүүсийн толгойг эргүүлсэн бололтой. Нээлээд олон хүн юун тоо фэээ... ойсонгүй гэж байсан... :(